ระเบียบปฏิบัติการจัดสถานที่ทำบุญ

 

ระเบียบปฏิบัติการจัดสถานที่ทำบุญ

การจัดสถานที่ทำบุญ

            - การจัดสถานที่ทำบุญในทางพระพุทธศาสนาทุกอย่าง  ทั้งงานมงคลและอวมงคลนั้น  เบื้องต้น  เจ้าภาพ คือ  เจ้าของงานจะต้องคำนึงถึงสถานที่ซึ่งมีบริเวณกว้างขวางเพียงพอ  และเหมาะสมจะใช้เป็นสถานที่บำเพ็ญบุญกุศลทางพระพุทธศาสนาสำหรับจัดเป็นพิธี  อันประกอบด้วยสถานที่สำคัญ  ๓  ประการ คือ

                ๑.   สถานที่ตั้งโต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัย

                ๒.   สถานที่จัดเป็นอาสน์สงฆ์

                ๓.   สถานที่นั่งสำหรับเจ้าภาพและผู้ร่วมงาน

สถานที่ตั้งโต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัย

            โต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัย  นิยมจัดตั้งไว้ด้านขวาของอาสน์สงฆ์ ตั้งไว้สูงกว่าอาสน์สงฆ์พอสมควร  และนิยมตั้งหันหน้าไปทางทิศตะวันออก  เพราะเป็นทิศที่พระพุทธเจ้าประทับนั่งตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณสำเร็จเป็นพระพุทธเจ้า  ถ้าขัดข้องเพราะสถานที่ไม่อำนวย  ก็นิยมตังหันหน้าไปทางทิศเหนือ  หรือทิศใต้  ทิศใดทิศหนึ่ง  แต่ไม่นิยมตั้งหันหน้าไปทางทิศตะวันตก  เพราะถือว่าทิศตะวันตก  เป็นทิศอัสดงคตแห่งพระอาทิตย์เป็นทิศแห่งความเสื่อม  ไม่เจริญรุ่งเรือง

                โต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัยนั้น  โดยมากนิยมตั้งไว้บนอาสน์สงฆ์  ทางต้นอาสน์สงฆ์  ประกอบด้วยสิ่งสำคัญ  ๕  ประการ  คือ

                ๑.   พระพุทธรูป  ๑ องค์   ( นิยมพระปางมารวิชัย )

                ๒.   กาถางธูป  ๑ ลูก  พร้อมทังธูป  ๓  ดอกเป็นอย่างน้อย

                ๓.   เชิงเทียน  ๑ คู่  พร้อมเทียน  ๒ เล่ม  เป็นอย่างน้อย

                ๔.   แจกัน  ๑ คู่   พร้อมดอกไม้ประดับ   และนิยมมีพานดอกไม้ตั้งบูชาด้วย

                ๕.   โต๊ะหมู่  ๑ หมู่  ( นิยมใช้โต๊ะหมู่บูชา )

                เครื่องสักการะบูชาพระรัตนตรัยนั้น  นิยมจัดหาสิ่งของที่ดีที่สุด  ประณีตที่สุดเท่าที่จะสามารถหาได้  กล่าวคือ

                ๑.   ธูป  นิยมใช้ธูปหอมอย่างดี

                ๒.   เทียน  นิยมใช้เทียนเล่มใหญ่พอสมควรแก่เชิงเทียน 

                ๓.   ดอกไม้  นิยมดอกได้ที่เพียบพร้อมด้วยลักษณะ  ๓  ประการ  คือ มีสีสวย ๑ มีกลิ่นหอม ๑  และกำลังสดชื่น๑

สถานที่จัดเป็นอาสน์สงฆ์

                อาสน์สงฆ์  คือ  สถานที่สำหรับพระสงฆ์นั่งนั้นนิยมจัดตั้งไว้ทางด้านซ้ายของโต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัย  และนิยมจัดแยกออกเป็นเอกเทศส่วนหนึ่งต่างหากจากที่นั่งของคฤหัสถ์ชายหญิง  ประกอบด้วยเครื่องรับรองพระสงฆ์  ดังนี้

                ๑.   พรมเล็ก  สำหรับปูเป็นที่นั่งของพระภิกษุสงฆ์แต่ละรูป

                ๒.   กระโถน

                ๓.   ภาชนะน้ำร้อน

                ๔.  ภาชนะน้ำเย็น

                เครื่องรับรองพระภิกษุสงฆ์นั้น  นิยมจัดไว้ด้านขวามือของพระภิกษุสงฆ์แต่ละรูป  โดยจัดตั้งกระโถนไว้ด้านในสุด  จัดตั้งภาชนะน้ำเย็นไว้ถัดมา    ส่วนภาชนะน้ำร้อนนั้น  นิยมจัดนำมาถวายภายหลัง เมื่อพระภิกษุสงฆ์นั่งเรียบร้อยแล้ว  เพราะถ้านำมาตั้งไว้ก่อนน้ำร้อนจะเย็นเสียก่อน  ทำให้เสียรสน้ำชา

                ถ้าสถานที่ห้องประกอบพิธีสงฆ์นั้นคับแคบ  หรือสิ่งยองเครื่องรับรองมีไม่เพียงพอที่จะจัดถวายให้ครบทั้ง  ๙  ที่  สำหรับพระภิกษุสงฆ์ทั้ง  ๙  รูป ก็นิยมจัดเครื่องรับรองเพียง  ๕  ที่ก็เพียงพอแล้ว

                ๑.   สำหรับพระเถระผู้เป็นประธานสงฆ์  จัดตั้งไว้ด้านขวามือของท่าน  หนึ่งที่

                ๒.   จัดตั้งไว้ระหว่างพระภิกษุรูปที่   ๒   กันรูปที่  ๓  หนึ่งที่

            ๓.   จัดตั้งไว้ระหว่างพระภิกษุรูปที่   ๔   กันรูปที่  ๕  หนึ่งที่

                ๔.   จัดตั้งไว้ระหว่างพระภิกษุรูปที่   ๖   กันรูปที่  ๗  หนึ่งที่

                ๕.   จัดตั้งไว้ระหว่างพระภิกษุรูปที่   ๘   กันรูปที่  ๙  หนึ่งที่

สถานที่นั่งสำเจ้าภาพและผู้ร่วมงาน

                สถานที่นั่งสำหรับเจ้าภาพและผู้มาร่วมงานนั้น   นิยมจัดไว้ด้านหน้าของอาสน์สงฆ์  และนิยมจัดแยกออกเป็นเอกเทศส่วยหนึ่งต่างหากจากอาสน์สงฆ์   เพื่อป้องกันมิให้พระภิกษุสงฆ์ต้องอาบัติโทษ  เพราะนั่งอาสนะเดียวกับสตรีเพศ

                ถ้าสถานที่นั่งสำหรับเจ้าภาพและผู้มาร่วมงานนั้นปูลาดเนื่องเป็นอันเดียวกับอาสน์สงฆ์  โดยปูเสื่อ  หรือพรมเชื่อมเป็นอันเดียวกัน  นิยมปูเสื่อหรือพรมผืนที่เป็นอาสน์สงฆ์ทับผืนที่เป็นที่นั่งสำหรับเจ้าภาพและผู้มาร่วมงาน  โดยปูลาดทับกันออกมาตามลำดับแนะนิยมจัดปูลาดพรมเล็กสำหรับเป็นอาสนะที่นั่งของพระภิกษุแต่ละรูป  เพื่อให้สูงกว่าที่นั่งของคฤหัสถ์อีกด้วย

                สถานที่นั่งสำหรับเจ้าภาพและผู้มาร่วมงานนั้น   นิยมว่าจะต้องไม่ดีกว่า   ไม่ประณีตกว่า   และไม่อยู่ ณ  ที่สูงกว่าอาสน์สงฆ์ทั้งนี้  เพื่อเป็นการแสดงความเคารพคารวะแก่พระสงฆ์

                การปูลาดอาสน์สงฆ์   และอาสนะที่นั่งสำหรับเจ้าภาพและผู้มาร่วมงานนั้น  โดยทั่วไป  นิยมจัดแยกออกจากกันคนละส่วนเพื่อความสบายใจด้วยกันทุกฝ่าย

การจัดตั้งภาชนะน้ำมนต์

การจัดตั้งภาชนะน้ำมนต์งานพิธีทำบุญในทางพระพุทธศาสนานั้น   นิยมจัดตั้งภาชนะน้ำมนต์เฉพาะพิธีทำบุญในงานมงคลทุกชนิ  เช่น  งานทำบุญแต่งงาน  งานทำบุญขึ้นบ้านใหม่  งานทำบุญอายุ  งายทำบุญฉลองต่าง ๆ  เป็นต้น และนิยมจัดตั้งภาชนะน้ำมนต์นี้ไว้ข้างโต๊ะหมู่บูชา  ด้านขวาพระประธานสงฆ์นั่ง

ส่วนพิธีทำบุญงานอวมงคลที่เกี่ยวกับศพ  เช่น  งานทำบุญสัตตมวาร  ( ทำบุญ  ๗  วัน )  งานทำบุญปัญญาสมวาร  ( ทำบุญ  ๕๐  วัน )  งานทำบุญสตมวาร ( ทำบุญ  ๑๐๐ วัน )   เป็นต้น   ไม่นิยมจัดตั้งภาชนะน้ำมนต์  เพราะพิธีทำบุญงานศพนั้น  เพื่อเป็นการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อท่านผู้ล่วงลับไปแล้ว  ไม่ใช่จัดทำเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่เจ้าของงาน 

ภาชนะน้ำมนต์

                ภาชนะสำหรับใส่น้ำมนต์นั้น  นิยมใช้ขันน้ำมนต์โดยเฉพาะ     หรือใช้บาตรพระสงฆ์แทน  แต่ไม่นิยมใช้ขันเงินแทน  เพราะเป็นวัตถุอนามาสที่พระภิกษุไม่ควรจับต้อง   เกิดอาบัติโทษแก่พระภิกษุสงฆ์

                น้ำสำหรับทำน้ำมนต์  นิยมใช้น้ำที่ใสสะอาดบริสุทธิ์   เติมน้ำขนาดเกือบเต็มภาชนะสำหรับทำน้ำมนต์นั้น  และมีวัตถุที่นิยมกันว่าเป็นมงคล    ตามความนิยมของท้องถิ่นนั้น ๆ  ใส่ในภาชนะน้ำมนต์ด้วย

เทียนสำหรับทำน้ำมนต์

                เทียนสำหรับทำน้ำมนต์นั้น  นิยมใช้เทียนขี้ผึ้งแท้มีขนาดเล่มใหญ่พอสมควร   แต่ที่นิยมกันมากคือเทียนขี้ผึ้งที่มีน้ำหนัก ๑ บาทขึ้นไป และนิยมใช้เทียมที่มีไส้ใหญ่ ๆ  เพื่อป้องกันมิให้ดับง่ายเมื่อถูกลมพัด